Perspecitives in Psychiatric Care
Zingeving wordt in toenemende mate erkend als centraal element van herstelgerichte zorg en hangt samen met onder meer hoop, identiteit en verbondenheid. Verpleegkundigen vormen als grootste beroepsgroep in de GGZ een belangrijke schakel tot deze dimensie van zorg, doordat zij het meest continu en nabij aanwezig zijn in het dagelijks leven van patiënten. Bovendien is verpleegkunde in essentie een holistisch vak, waarin zingevingsthema's thuishoren. Tegelijk blijft deze rol onderbelicht in beleid, opleiding en onderzoek.
De review identificeert vijf rollen van verpleegkundigen bij zingeving, waaronder de rol van ‘wise person’: verpleegkundigen putten daarbij naast professionele kennis ook uit persoonlijke bronnen van zingeving. Zo functioneert de verpleegkundige tegelijk als professional, met relationele en therapeutische vaardigheden, én als persoon, wiens levensbeschouwing en spiritualiteit de zorgrelatie mede kleuren (dual presence). Zingevingsgerichte zorg laat zich dan ook niet primair vatten in observeerbare interventies, maar wordt relationeel en laat zich dragen door deze innerlijke, persoonlijke oriëntatie.
Verder brengt de review negen typen interventies in kaart, zoals bidden, existentiële gesprekken, meditatie en aanraking. Daarnaast beschrijft het artikel bepalende factoren. Belemmerend: het dominante biomedische model, tijdsdruk en gebrek aan organisatorische steun. Bevorderend: de therapeutische relatie, voldoende scholing, en de eigen spiritualiteit en senioriteit van de verpleegkundige.
De bevindingen impliceren dat het versterken van zingevingsgerichte zorg minder vraagt om vastgelegde interventies, en vooral om structurele investering in de reflectieve en spirituele bewustwording van verpleegkundigen zelf, via opleiding, supervisie en organisatorische randvoorwaarden. Dit vraagt wellicht minder ‘do-ing’, en meer om een kwaliteit van aanwezigheid die voortkomt uit wie de verpleegkundige zelf is (‘be-ing’).